Trafika



Nisam ništa.
Nikad neću biti ništa.
Ne mogu htjeti biti ništa
Isključivši to, imam u sebi sve snove svijeta.

Prozori moje sobe,
moje sobe jednog od miliona svijetova
za koje niko ne zna koji je
(a da to zna, šta bi znao?)
vi gledate na tajnu ulice u neprekidnoj vrevi ljudi,
na ulicu nedostižnu za sve misli,
stvarnu, nemoguće stvarnu, određenu,
nesaznatljivo određenu,
s tajnom stvari ispod kamenja o biću,
sa smrću što meće buđ po zidovima
i sijede vlasi po čovjeku,
sa sudbinom što vodi kola s teretom
svega na putu ničega,

Pobijeđen sam danas, kao da sam spoznao istinu,
vidovit sam danas kao da sam na samrti,
i kao da više nemam srodstva sa stvarima
osim jednog zbogom, ove kuće i ovog ugla ulice
što se pretvaraju u niz vagona i osim
zviždućeg odlaska iz unutrašnjosti moje glave,
i stresa mojih živaca i škripe kostiju u pokretu…

Zbunjen sam danas poput onoga koji je razmišljao,
pronašao i zaboravio.
Podijeljen sam danas između odanosti što je dugujem
Trafici s druge strane ulice, kao nečemu izvanjski
stvarnom,
i odanosti koju dugujem osjetu da je sve san, kao nečemu
iznutra stvarnom.

Promašio sam u svemu.
Kako nisam ništa smjerao, možda je sve bilo ništa.
Nauk, što mi ga dadoše,
ispustih kroz dvorišni prozor.
Bijah u poljima s nekim nakanama.
Ali tamo susretoh samo trave i stabla,
ako je bilo ljudi, bili su jednaki drugim ljudima.
Napuštam prozor, sjedam na sjedalicu. O čemu misliti?

Što znam o onom što ću biti, ja što ne znam što sam?
Jesam li ono što mislim? Ali ja mislim da sam tisuću
stvari.
A ima ih toliko što misle da su isto da toga ne može biti
toliko.

Veleum? U ovom se trenutku
sto tisuća mozgova vidi veleumom poput mene,
a povijest, tko zna, ne će zabilježiti nijednog;
od tolikih budućih osvajanja ostat će samo gnoj.
Ne, ne vjerujem u sebe.
U svim umobolnicama ima mnoštvo luđaka s tolikom
sigurnošću!
Jesam li ja, što nemam nikakovu sigurnost, više siguran ili
manje siguran?

Ne, niti u sebe...
U kolikim potkrovljima i nepotkrovljima svijeta
sanjare u ovom času veleumi-za sebe-same?
Koliko je visokih težnja, plemenitih, vidovitih —
da uistinu visokih, plemenitih, vidovitih —
i, tko zna, ostvarljivih,
što nigda ne će vidjeti svjetlost stvarnog sunca i što ne će
doprijeti do ušiju ljudi.
Svijet pripada onome što se rađa da ga osvoji,
a ne onomu što sanja, makar s pravom, da ga može
osvojiti.
Sanjao sam više nego je Napoleon ostvario.
Grlio sam na svojim pretpostavljenim grudima više
čovječanstva negoli Krist,
stvorio sam potajice filozofije koje nikakav Kant ne bi
ispisao,
ali sam, i možda ću zanavijek biti, tip iz potkrovlja,
premda u njemu ne prebivam;
bit ću vazda onaj što nije rođen za to;
bit ću vazda samo onaj što je imao dara;
bit ću vazda onaj što je čekao da mu se otvore vrata
ispred zida koji nema vrata,
i što je pjevao pjesmu Beskraja u kokošinjcu
i što je slušao Božji glas u zabrtvljenu bunaru,
vjerovati u sebe? Ne, u ništa.
Neka Narav izlije na moju užarenu glavu
svoje sunce, svoju kišu, vjetar što mi mrsi kose,
i uostalom, neka dođe što dođe, ili treba da dođe ili neka
ne dođe.

Srčani robovi zvijezda,
osvajamo čitav svijet prije nego se dignemo iz kreveta;
a budimo se a on je mutan,
ustajemo se a on je stran,
izlazimo iz kuće a on je čitava zemlja,
više sunčani sustav, Mliječna staza i Beskonačnost.
(Jedi čokoladu, curice;
jedi čokolade!
Uvidi da osim čokolade na svijetu nema nikakove
metafizike,
uvidi da sve vjere ne naučavaju više od slastičarnice.

Jedi, mala prljavice, jedi!
Kad bih ja mogao jesti čokoladu tako istinito kao ti!
Ali ja razmišljam i, kad strgnem srebrni papir, što je
zapravo od kositra,
bacim sve na tlo, kao što sam bacio život.)
Barem sadrži gorkosti onoga što nikad ne ću biti
brzi krasnopis ovih stihova,
trijem porušen od Nemogućeg.
Barem sebi posvećujem stanovit prezir bez suza,
plemenit barem po širokom pokretu kojim bacam
u gibanje stvari neoznačeno rublje što sam ja,
i ostajem u stanu bez košulje.

(Ti što tješiš, što ne postojiš i po tomu tješiš,
ili grčka božice, pojmljena kao kip s dahom života,
ili rimska patricijko, neizmjerno plemenita i kobna,
ili kneginjo trubadura, preljupka i nakićena,
ili osamanaestostoljetna markizo, ogoljena i daleka,
ili slavna namigušo iz vremena naših otaca,
ili nešto suvremeno — ne pojmim jasno što —
neka me sve to, makar što bilo, i što ti bila, nadahne ako
može nadahnuti!

Moje je srce ispražnjeno vjedro,
Poput onih što zazivlju duhove zazivlju duhove zazivljem
sebe sama i ne nahodim ništa.
Dolazim na prozor i vidim ulicu s posvemašnjom
bistrinom.
Vidim dućane, vidim pločnike, vidim kočije što prolaze.
Vidim živa obučena bića što se mimoilaze,
vidim pse što također postoje,
i sve me to muči kao osuda na izgon,
i sve je to tuđe kao sve.)

Življah, učah, ljubljah, i čak vjerovah,
a danas nema prosjaka kojemu ne zavidim samo stoga što
nije ja.
U svakomu gledam dronjke, brazgotine i laži,
i mislim: možda nisi nikada ni živio, ni učio, ni ljubio, ni
vjerovao
(jerbo je moguće proizvesti stvarnost svega toga a da se
ne čini ništa od toga);
možda si jedva postojao, poput guštera kojemu su
odrezali rep
i taj se rep guštera još koprca.

Učinio sam od sebe ono što ne znadoh,
a ono što sam mogao od sebe učiniti ne učinih.
Domino što sam ga obukao bio je loš.
Prepoznaše me smjesta za onoga koji nisam bio, ja ne
opovrgnuh, i izgubih se.
Kad htjedoh skinuti krinku,
bijaše mi zalijepljena za lice.
Kad sam je skinuo i vidio se u zrcalu,
bijah već ostario.
Bio sam pijan, više ne znadoh obući domino što ga nisam
svukao.

Bacih krinku i spavah u rušnici
kao pas podnošen od ravnateljstva
zato što je nepogibeljan
a ja ću opisati tu zgodu da dokažem da sam uzvišen.

Glazbena bit mojih nepotrebnih stihova,
što će mi omogućiti da te nađem kao nešto što ja stvorih,
i da ne ostanem vazda nasuprot Trafike nasuprot,
gazeći po nogama spoznaju postojanja,
kao sag je u koji se zapliće pijanac,
kao rogožina što su je cigani ukrali i što ne vrijedi pet
para.
No Gazda je Trafike došao na vrata i na vratima se
zaustavio.
Gledam ga sa zlovoljom glave nespretno okrenute
i zlovoljom duha nedostatno bistra.
On će umrijeti i ja ću umrijeti.
On će ostaviti svoj cimer, a ja svoje stihove.
U stanovitom trenu umrijet će cimer i umrijet će stihovi
također.

Nakon stanovita vremena umrijet će ulica gdje je visio
cimer
i jezik na kojem su bili napisani stihovi.
Umrijet će potom ova planeta, što se okreće, gdje se sve
to zbilo.
U drugim trabantima drugih kozmičkih sustava nešto
poput ljudi
nastavit će slagati nešto poput stihova i živjeti iza nečega
poput cimera,
vazda jedna stvar nasuprot drugoj,
vazda jedna stvar isto toliko nekorisna koliko druga,
vazda nemoguće isto tako glupo kao stvarno,
vazda tajna dna isto tako stanovita kao san tajne površja,
vazda to ili vazda drugo ili pak ni jedno ni drugo.

Međutim, neki je čovjek ušao u Trafiku (da kupi duhana?)
i prihvatljiva se stvarnost sruči hitro na me.
Dignem se napola, odlučan, samouvjeren, ljudski,
i smjeram pisati ove stihove u kojima kažem suprotno.

Misleći ih pisati upalim cigaretu
i godim u cigareti oslobođenje od svih misli.
Slijedim dim poput neovisne putovnice,
i uživam, u jednomu tankoćutnu i mjerodavnu hipu,
u oslobođenju od svakog umovanja
i u spoznaji da je metafizika posljedak trenutačnog
neraspoloženja.

Zatim se zavalim u sjedalicu
i proslijedim pušiti.
Toliko koliko mi Sudbina dopusti, proslijedit ću pušiti.

(Da oženim kćerku svoje pralje,
možda bih bio sretan.)
U to se dižem iz sjedalice. Idem k prozoru.
Čovjek je izišao iz Trafike (stavljajući sitniš u džep
hlača?).
Ah, poznam ga: to je Stipica, Stipica bez metafizike.
(Gazda Trafike došao je na vrata.)

Kao nekim božanskim nagonom Stipica se okrenu i vidje
me.
Mahnu mi rukom, viknuh mu Bog Stipice!, i svemir se
obnovi u meni bez uzora i nadanja, a gazda se Trafike
nasmiješi.


_______________


Não sou nada.
Nunca serei nada.
Não posso querer ser nada.
À parte isso, tenho em mim todos os sonhos do mundo.

Janelas do meu quarto,
Do meu quarto de um dos milhões do mundo que ninguém sabe quem é
(E se soubessem quem é, o que saberiam?),
Dais para o mistério de uma rua cruzada constantemente por gente,
Para uma rua inacessível a todos os pensamentos,
Real, impossivelmente real, certa, desconhecidamente certa,
Com o mistério das coisas por baixo das pedras e dos seres,
Com a morte a por umidade nas paredes e cabelos brancos nos homens,
Com o Destino a conduzir a carroça de tudo pela estrada de nada.

Estou hoje vencido, como se soubesse a verdade.
Estou hoje lúcido, como se estivesse para morrer,
E não tivesse mais irmandade com as coisas
Senão uma despedida, tornando-se esta casa e este lado da rua
A fileira de carruagens de um comboio, e uma partida apitada
De dentro da minha cabeça,
E uma sacudidela dos meus nervos e um ranger de ossos na ida.

Estou hoje perplexo, como quem pensou e achou e esqueceu.
Estou hoje dividido entre a lealdade que devo
À Tabacaria do outro lado da rua, como coisa real por fora,
E à sensação de que tudo é sonho, como coisa real por dentro.

Falhei em tudo.
Como não fiz propósito nenhum, talvez tudo fosse nada.
A aprendizagem que me deram,
Desci dela pela janela das traseiras da casa.
Fui até ao campo com grandes propósitos.
Mas lá encontrei só ervas e árvores,
E quando havia gente era igual à outra.
Saio da janela, sento-me numa cadeira. Em que hei de pensar?

Que sei eu do que serei, eu que não sei o que sou?
Ser o que penso? Mas penso tanta coisa!
E há tantos que pensam ser a mesma coisa que não pode haver tantos!
Gênio? Neste momento
Cem mil cérebros se concebem em sonho gênios como eu,
E a história não marcará, quem sabe?, nem um,
Nem haverá senão estrume de tantas conquistas futuras.
Não, não creio em mim.
Em todos os manicômios há doidos malucos com tantas certezas!
Eu, que não tenho nenhuma certeza, sou mais certo ou menos certo?
Não, nem em mim...
Em quantas mansardas e não-mansardas do mundo
Não estão nesta hora gênios-para-si-mesmos sonhando?
Quantas aspirações altas e nobres e lúcidas -
Sim, verdadeiramente altas e nobres e lúcidas -,
E quem sabe se realizáveis,
Nunca verão a luz do sol real nem acharão ouvidos de gente?
O mundo é para quem nasce para o conquistar
E não para quem sonha que pode conquistá-lo, ainda que tenha razão.
Tenho sonhado mais que o que Napoleão fez.
Tenho apertado ao peito hipotético mais humanidades do que Cristo,
Tenho feito filosofias em segredo que nenhum Kant escreveu.
Mas sou, e talvez serei sempre, o da mansarda,
Ainda que não more nela;
Serei sempre o que não nasceu para isso;
Serei sempre só o que tinha qualidades;
Serei sempre o que esperou que lhe abrissem a porta ao pé de uma parede sem porta,

E cantou a cantiga do Infinito numa capoeira,
E ouviu a voz de Deus num poço tapado.
Crer em mim? Não, nem em nada.
Derrame-me a Natureza sobre a cabeça ardente
O seu sol, a sua chuva, o vento que me acha o cabelo,
E o resto que venha se vier, ou tiver que vir, ou não venha.
Escravos cardíacos das estrelas,
Conquistamos todo o mundo antes de nos levantar da cama;
Mas acordamos e ele é opaco,
Levantamo-nos e ele é alheio,
Saímos de casa e ele é a terra inteira,
Mais o sistema solar e a Via Láctea e o Indefinido.

(Come chocolates, pequena;
Come chocolates!
Olha que não há mais metafísica no mundo senão chocolates.
Olha que as religiões todas não ensinam mais que a confeitaria.
Come, pequena suja, come!
Pudesse eu comer chocolates com a mesma verdade com que comes!
Mas eu penso e, ao tirar o papel de prata, que é de folha de estanho,
Deito tudo para o chão, como tenho deitado a vida.)

Mas ao menos fica da amargura do que nunca serei
A caligrafia rápida destes versos,
Pórtico partido para o Impossível.
Mas ao menos consagro a mim mesmo um desprezo sem lágrimas,
Nobre ao menos no gesto largo com que atiro
A roupa suja que sou, em rol, pra o decurso das coisas,
E fico em casa sem camisa.

(Tu que consolas, que não existes e por isso consolas,
Ou deusa grega, concebida como estátua que fosse viva,
Ou patrícia romana, impossivelmente nobre e nefasta,
Ou princesa de trovadores, gentilíssima e colorida,
Ou marquesa do século dezoito, decotada e longínqua,
Ou cocote célebre do tempo dos nossos pais,
Ou não sei quê moderno - não concebo bem o quê -
Tudo isso, seja o que for, que sejas, se pode inspirar que inspire!
Meu coração é um balde despejado.
Como os que invocam espíritos invocam espíritos invoco
A mim mesmo e não encontro nada.
Chego à janela e vejo a rua com uma nitidez absoluta.
Vejo as lojas, vejo os passeios, vejo os carros que passam,
Vejo os entes vivos vestidos que se cruzam,
Vejo os cães que também existem,
E tudo isto me pesa como uma condenação ao degredo,
E tudo isto é estrangeiro, como tudo.)

Vivi, estudei, amei e até cri,
E hoje não há mendigo que eu não inveje só por não ser eu.
Olho a cada um os andrajos e as chagas e a mentira,
E penso: talvez nunca vivesses nem estudasses nem amasses nem cresses
(Porque é possível fazer a realidade de tudo isso sem fazer nada disso);
Talvez tenhas existido apenas, como um lagarto a quem cortam o rabo
E que é rabo para aquém do lagarto remexidamente

Fiz de mim o que não soube
E o que podia fazer de mim não o fiz.
O dominó que vesti era errado.
Conheceram-me logo por quem não era e não desmenti, e perdi-me.
Quando quis tirar a máscara,
Estava pegada à cara.
Quando a tirei e me vi ao espelho,
Já tinha envelhecido.
Estava bêbado, já não sabia vestir o dominó que não tinha tirado.
Deitei fora a máscara e dormi no vestiário
Como um cão tolerado pela gerência
Por ser inofensivo
E vou escrever esta história para provar que sou sublime.

Essência musical dos meus versos inúteis,
Quem me dera encontrar-me como coisa que eu fizesse,
E não ficasse sempre defronte da Tabacaria de defronte,
Calcando aos pés a consciência de estar existindo,
Como um tapete em que um bêbado tropeça
Ou um capacho que os ciganos roubaram e não valia nada.

Mas o Dono da Tabacaria chegou à porta e ficou à porta.
Olho-o com o deconforto da cabeça mal voltada
E com o desconforto da alma mal-entendendo.
Ele morrerá e eu morrerei.
Ele deixará a tabuleta, eu deixarei os versos.
A certa altura morrerá a tabuleta também, os versos também.
Depois de certa altura morrerá a rua onde esteve a tabuleta,
E a língua em que foram escritos os versos.
Morrerá depois o planeta girante em que tudo isto se deu.
Em outros satélites de outros sistemas qualquer coisa como gente
Continuará fazendo coisas como versos e vivendo por baixo de coisas como tabuletas,

Sempre uma coisa defronte da outra,
Sempre uma coisa tão inútil como a outra,
Sempre o impossível tão estúpido como o real,
Sempre o mistério do fundo tão certo como o sono de mistério da superfície,
Sempre isto ou sempre outra coisa ou nem uma coisa nem outra.

Mas um homem entrou na Tabacaria (para comprar tabaco?)
E a realidade plausível cai de repente em cima de mim.
Semiergo-me enérgico, convencido, humano,
E vou tencionar escrever estes versos em que digo o contrário.

Acendo um cigarro ao pensar em escrevê-los
E saboreio no cigarro a libertação de todos os pensamentos.
Sigo o fumo como uma rota própria,
E gozo, num momento sensitivo e competente,
A libertação de todas as especulações
E a consciência de que a metafísica é uma consequência de estar mal disposto.

Depois deito-me para trás na cadeira
E continuo fumando.
Enquanto o Destino mo conceder, continuarei fumando.

(Se eu casasse com a filha da minha lavadeira
Talvez fosse feliz.)
Visto isto, levanto-me da cadeira. Vou à janela.
O homem saiu da Tabacaria (metendo troco na algibeira das calças?).
Ah, conheço-o; é o Esteves sem metafísica.
(O Dono da Tabacaria chegou à porta.)
Como por um instinto divino o Esteves voltou-se e viu-me.
Acenou-me adeus, gritei-lhe Adeus ó Esteves!, e o universo
Reconstruiu-se-me sem ideal nem esperança, e o Dono da Tabacaria sorriu.


Fernando Pessoa
Álvaro de Campos, ''Trafika'' / ''Tabacaria''
15. 1. 1928.
Fotografija: Chien Chi Chang

Popularni postovi s ovog bloga

Teofil Pančić - Darko Rundek i Apokalipso, 20 godina

Ivan V. Lalić - Nikad samlji

(Ne)prilagođen

Lordan Zafranović - Ta slika mi se strašno urezala u sjećanje i negdje mi rekla šta je to pisac

Charles Bukowski - Još jedna propala veza

Patti Smith - Sam Shepard, moj najbolji drug

Ernesto Sabato - Zemlja u kojoj je najveća elektronska komunikacija istovremeno je i zemlja gde je najveća usamljenost ljudskih bića

Zuko Džumhur - To je kao neka ljubav koja ne može da se objasni