(Subjektivno) o filmu


O ukusima se ne raspravlja, ali trebalo bi. Film je za sto godina svoga postojanja sebe izgradio do te mjere da je postao presudan u oblikovanju našeg svakodnevnog  života. Filmska umjetnost je kompleksna za izučavanje  ukoliko se ne poznaju njeni temeljni principi postanka - istorija, teorija i tehnologija filma. Ljudi koji pristaju da gledaju komercijalne filmove, čitaju popularne knjige i slušaju mejnstrim muziku očigledno predstavljaju populaciju koja je popustila tj. nije imala snage da se izbori sa navalom, bujicom mediokritetske, pop masovne kulture.  Ja zaista nemam ništa protiv filmova na kojima sam odrastao (Ghostbusters, Home Alone, Indiana Jones, Back To The Future). Takođe nemam ništa protiv novih avanturističko-fantastičkih blokbastera (Star Wars, Harry Potter, The Lord Of The Rings, etc). Čak štaviše, i jedne i druge smatram simpatičnom i solidnom zabavom za prosječnog trinaestogodišnjaka, tinejdžera.  Ali tinejdžeri odrastaju, ljudi se mjenjaju.

Filmski ukus se razlikuje, ali poruka tj. suština konkretnog filma je ta koja treba da probudi osjećanje u nama. Ljubav, mržnju, saosjećanje, empatiju... Komercijalni filmovi poput većine akcionih, romantičnih komedija i horora, zaista ne donose ništa drugo osim lake i jeftine zabave. Većina ljudi se čudi mom filmskom ukusu i smatra ga neobičnim. To je zbog toga što upravo ta većina gleda komercijalne, lako dostupne i loše, jeftine filmove. Ne jeftine u smislu produkcije, jer je prilično jasno da film ne mora da bude skup da bi bio dobar. Pod pojmom jeftine mislim na jeftine, izlizane dijaloge, scenario i samu priču. Ima istine  i u onoj – ''Svi filmovi su već odavno snimljeni, sve teme su već prevaziđene''.  Ali čovjek se uči dok je živ, čovjek se podsjeća dok je živ; i to je jedna svrha i misija filma – da nas konstantno podsjeća, upozorava i opominje.

Film može da bude iskorišten i u negativne svrhe, tipa političke propagande i ideologije. Kao npr. filmovi Leni Rifenstahl. Ili filmovi sa kraja sedamdesetih i osamdesetih godina 20. vijeka, za vrijeme dok su američki predsjednici bili Reagan i Bush stariji. Primjeri takvih filmova su Rambo, Rocky, Top Gun, ili slična ostvarenja u kojima glume Stallone, Schwarzenegger, Steven Seagal, Chuck Norris... Rambo je samo jedan od brojnih filmova o povratku-u-Vijetnam. Rat u Vijetnamu je zadao ogroman udarac muškom ponosu, zbog čega su američki muškarci osjetili krivicu i stid. Svi ovi filmovi su pokušaj prevazilaženja vijetnamskog sindroma; ovakvi filmovi predstavljaju simboličku kompenzaciju za gubitak, stid i osjećaj krivice, prikazujući Sjedinjene Države kao dobre i predstavljajući Ameriku i američke vojnike kao pobjednike. Film Rambo prikazuje veterane koji se iz povrijeđenih, rastrojenih i neprilagođenih pojedinaca transformišu u super-ratnike. Rambo i ostali Stallone-Seagal-ChuckNorris-ovski filmovi o kršnim herojima mogu se tumačiti kao izraz muške paranoje, koja predstavlja muškarce kao žrtve stranih neprijatelja, drugih rasa, vlade i uopšte.

Pod pojmom estetike podrazumjeva se nauka o ljepoti u prirodi i umjetnosti. A ljepota, uz istinu i dobrotu, čini tri najviše ljudske vrijednosti. Film, kao i ostali oblici umjetnosti (knjževnost, muzika, pozorište...) ne bi trebalo da predstavlja samo zabavu, jer onda ih to svrstava u zadovoljenje osnovnih, fizioloških potreba, poput hrane i vode, a umjetnost je ipak mnogo više od toga, zar ne? Čovjek bi uvijek bio trebao da bude u konstantnom stanju prožimanja dvije kategorije – estetike i kritike; otvoren za nove stvari jer tako bolje upoznaje svijet u kome živi. Poželjno je da film ima kvalitetne vizuelne i zvučne elemente, dobru montažu, fotografiju i kadrove. Ali to nije presudno. Perfektna montaža i fotografija i grandiozni, poznati glumci nisu presudni da bi film bio dobar. Čak štaviše – poželjni su ljudi iz stvarnog života; većina remek-djela italijanskog neorealizma je snimljena sa običnim ljudima iz svakodnevnog, stvarnog života.

Od samih početaka Ranog Holivuda i sovjetskog filma pa do francuskog novog talasa, ili sve do modernog američkog filma i brojnih svjetskih indie filmova svaki autor teži da ispriča neku svoju, unikatnu priču, a gledalac da tu priču primi. Malo je onih čija su znanja o filmu, o njegovoj istoriji, strukturi i jeziku, sistematična da medijsku poruku koju nam film šalje kritički prepoznaju i o filmu ravnopravno govore kao o drugim umjetnostima. Osnovna suština je poruka, kao što je to tekst neke pjesme, kao što su to riječi i rečenice neke knjige. Poruka ili značenje imaju zadatak da utiču na gledaoca i da oblikuju njegov pogled na svijet. Takođe, sve je stvar trenutka. Cilj svakog filma je da nam pruži iluziju da prisustvujemo realnim događajima, koji se odvijaju na ekranu isto kao što bi se odvijali u stvarnom životu. A osnovna misija filma je da nađe put do našeg srca, naših emocija, i da nas navede na razmišljanje.

Život je prekratak da bismo gledali i snimali loše filmove.


Igor Varga

Popularni postovi s ovog bloga

Teofil Pančić - Darko Rundek i Apokalipso, 20 godina

Ivan V. Lalić - Nikad samlji

(Ne)prilagođen

Lordan Zafranović - Ta slika mi se strašno urezala u sjećanje i negdje mi rekla šta je to pisac

Charles Bukowski - Još jedna propala veza

Patti Smith - Sam Shepard, moj najbolji drug

Zuko Džumhur - To je kao neka ljubav koja ne može da se objasni

Ernesto Sabato - Zemlja u kojoj je najveća elektronska komunikacija istovremeno je i zemlja gde je najveća usamljenost ljudskih bića